Como os anunciamos, hoy hemos comenzado a trabajar en Monte Lobeira. El trabajo lo llevamos a cabo un equipo del Laboratorio de Patrimonio del Consejo Superior de Investigaciones Científicas, formado por Elías Lopez-Romero (director), Camila Gianotti, Patricia Mañana, Carlos Otero, Jose María Señorán, Wajari Velasquez y yo; contando con el asesoramiento de Bea Comendador, profesora de Prehistoria de la Universidad de Vigo.lunes, 25 de octubre de 2010
Día 1
Como os anunciamos, hoy hemos comenzado a trabajar en Monte Lobeira. El trabajo lo llevamos a cabo un equipo del Laboratorio de Patrimonio del Consejo Superior de Investigaciones Científicas, formado por Elías Lopez-Romero (director), Camila Gianotti, Patricia Mañana, Carlos Otero, Jose María Señorán, Wajari Velasquez y yo; contando con el asesoramiento de Bea Comendador, profesora de Prehistoria de la Universidad de Vigo.viernes, 22 de octubre de 2010
¡¡Pistoletazo de salida!!
miércoles, 13 de octubre de 2010
sábado, 25 de septiembre de 2010
Se o meu avó levantase a cabeza...
Segundo o traballo de Laura Tato Fontaíña sobre O Teatro Galego e os Coros Populares (1915-1931), a obra O Trasno de autoría de Manuel Rey Posse foi estreada polo cadro de declamación do Liceo Recreo de Vilagarcia, o 13 de Abril de 1920. No 1925, A lenda de Montelongo, foi representada polo coro Cantigas e Agarimos de Santiago, en Vilagarcía; no Teatro Tamberlik de Vigo; no Teatro Rosalía Castro da Coruña e no Teatro Xofre de Ferrol.
Non sei se o meu avó estaba relacionado ou non coas Irmandades da Fala, como suxire Javier Jurado, aínda que nas súas obras escribiu sempre en galego, impulsando a súa xeralización en todos os ámbitos sociais en culturais. Tanto que, chegou a escribir, xunto a Xoán Buhigas, unha "zarzuela" en galego, en plena dictadura de Primo de Rivera (¿!).
Penso en qué pasaría se o meu avó levantase a cabeza hoxe, con "La Falda de Carolina" e o "decreto do plurilingüismo" na Galicia da autonomía do pleno século XXI.
A foto da estrea da Lenda de Montelongo foi amablemente cedida por Javier Jurado, que está a facer un traballo sobre a zarzuela galega.
lunes, 23 de agosto de 2010
"Perlas" de Arousa

Allí había mucha gente. El editor a la puerta, saludando. Hacía tiempo que no venía al pueblo.
Me extrañó no ver el libro, lo normal en una presentación de libros. Entré en la sala y estaban tocando el piano. Música de aquí no pasa nada, de mundo nostálgico, de que estilazo y que clase la presentación. Pensé, menudo nivel…
Me tragué varios discursos: el de la alcaldesa, el de una señora que no sé quién era y nadie la presentó, el del vicepresidente de la diputación, el de Manuel Suárez el historiador local… comenzaba a estar cansada.
Acabó el recital. Entonces la señora desconocida para mi anunció al editor…Con todos ustedes!!!!
Subió presto. Se plantificó frente al atril. Le tomó el pulso al auditorio, previamente preparado. Empezó felicitándose por el libro…que si una gran empresa…que si un ingente trabajo…que si un gran orgullo…por el medio citó la lista de libros previamente publicados… modulando y entonando, haciendo breves pausas, cambiándose de posición, sacando y metiendo las manos de los bolsillos. Me extrañó que en los agradecimientos no citase a Carolina. Pero entonces comenzó a soltar artillería dura. Se agarró al atril y espetó…si tienen ustedes a gente mayor (pausa) no lo lleven al Divina Pastora (pausa larga), ni al valle Inclán (pausa) ni a ninguna otra residencia (pausa), llévenselos consigo a casa.
Yo me preguntaba (mientras cogía aire) ¿Por qué tengo que oír lecciones de moralidad en la presentación de un libro? ¿A qué viene este afán de protagonismo? ¿De qué va todo esto?
Entonces vino la historia de la construcción del puerto y de los cuatro pajarracos del pueblo que no dejaron que la perla arousana brillase (¿quizás un planteamiento menos anacrónico de lo que parece?). Poco a poco iban sucediéndose los recuerdos de su infancia, las dedicatorias, los homenajes, los análisis sobre el auge y posterior retroceso de la Villa de García… ya me doblaba cuando soltó lo de la parte de los beneficios del libro para una ONG.
Ni un perla, ni dos, ni tres… múltiples perlas en un discurso dogmático ideado para reblandecer, pensado para figurar… y al final el toque maestro. Y miren que he oído conferencias. Pero pedirle al público que al acabar se levanten y den una ovación (por los que nos precedieron o no sé que). Ya con el público en pie, aplaudiendo sin cuartel, conseguí escaparme, o como diría mi abuelo, “hacer mutis” por las filas, eso si, con cinco pares de ojos clavados por tener que dejarme paso en plena orgía lacrimógena de adrenalina y villagarcianismo.
A mi me pidieron las fotos y sabía que eran para un libro. Esto es verdad. Pero desde el mismo momento que entré en el auditorio me arrepentí de estar allí, porque hay formas y formas de hacer memoria, hay formas y formas de hacer historia, y también hay formas de hacer caja y postureo… y de paso… si me apuran… yo diría que mitin y campaña.
El domingo mis colegas de siempre me avisaron de la polémica en la página del Faiado da Memoria. Entré en la página de la Diputación de Pontevedra, donde figura lo siguiente: “Esta publicación viu a luz grazas ó intenso traballo de recompilación das imaxes, levado a cabo pola coordinadora do libro (-no es Carolina a quién citan-), a editorial Teófilo Comunicación e o Servizo de Publicacións da Deputación de Pontevedra, que reuniron máis de 500 instantáneas cedidas polos veciños de Vilagarcía de Arousa”.
Contaba mi padre en su libro sobre personajes populares de Vilagarcía, que Don Teófilo era un maestro nacional de origen castellano que vivió en el pueblo hacia el 36 y que solía alardear de sus conocimientos musicales en el café Nueva España, pero sus amigos no se creían sus historias y se reían a carcajadas, a lo que él replicaba: “Ustedes tienen orejas en vez de oídos”.
Sigue habiendo personajes populares. Y hay anécdotas que siempre permanecen vivas aunque pase mucho tiempo. Como le sucedía a Don Teófilo, algunas historias no son creíbles y provocan carcajadas.
viernes, 6 de agosto de 2010
O deterioro do patrimonio inmoble
domingo, 25 de julio de 2010
Os primeiros achados (I): Os Antecedentes

Víctor Vázquez, o mellor "buscador de cousas" na rede, envíame estas magníficas ilustracións de Vilagarcía publicadas no ano 1909 na revista Ilustración Española y Americana.
"Esta villa habrá que se fundó como 120 años. Era una isla que llamaban Insuela, donde venían a pescar algunos pescadores y para reparo del tiempo de invierno, hacían algunas chocas con unos palos y paja; viendo esto, García de Caamaño, señor que en aquellos tiempos era de la tierra, fue animando a los pescadores que acudían a pescar para que edificasen casa y para esto les daba piedra y madera y ayudaba con pan y vecino, y de esta manera tuvo principio la dicha villa".
A poboación de Vilagarcía no século XVIII era reducida. Segundo Cornide (1764: 107) contaba con 224 veciños labradores e pescadores, sen que esta ocupación supuxera transformacións da paisaxe. Pero a fins do século XIX comezou a mudar a configuración. Daquela, unha próspera Vilagarcía andaba na tarefa de construción de infraestruturas: a estrada a Cambados, as obras do peirao de Ferrazo e os primeiros recheos. Todas estas importantes remocións de terra, fixeron que por primeira vez saíra á luz unha morea de achados, cun grande eco na sociedade daquela época, e que inquedaron xa entón a certas persoaxes polo problema da súa conservación. As primeiras difusas referencias recóllense en obras xerais descriptivas de Galicia, nos xornais e como citas espalladas en traballos posteriores.
Bouza Brey (1957: 76) recolle dunha testemuña, a aparición de antigos restos cando a construción da estrada a Cambados ó seu paso por Vistalegre. "No derradeiro terzo do século XIX pasoulle pola banda do Nacente a estrada de Vilagarcía a Cambados. Non se sabe de achados arqueolóxicos en tal intre. Somentes un testigo ocular de istes traballos fala de restos de cociña a un metro baixo terra, nos que ollou entre cenizas, tibias, homóplatos e outros huesos de rumiantes e aves, cunchas colosais de ostras de quince centímetros e mais de diámetro".
(Dende este ano se pode visitar na Rúa Rosalía de Castro de Vigo
"...Cuanto no parece dar muestras de incultura, destruir, por el solo placer de destruir, esos restos de otras civilizaciones que la piqueta va poniendo al descubierto y nosotros con las mismas herramientas de obreros, perfilando, para que mejor se vean, se comprendan y se estudien, contribuyendo a la cultura local..." (Gil y Casal, Galicia Nueva, 26 de Marzo de 1921).
Ara de Alobre dedicada a Neptuno e ofrecida por Q (uintus) C (ilenus).
(Singul and Suárez, 2004, p. 56; Abuin, 1997).
REFERENCIAS
Bouza Brey, F. 1957. O Castro de Alobre e os contactos entre a Bretaña e Galiza na época romana. Homenaxe a Florentino López Cuevillas: 73-110. Galaxia. Vigo.
Cornide, J. 1764. Descripción circunstanciada de la costa de Galicia... Reedición de X.L. Axeitos. Edicións do Castro. 1991.
Fernández Gil y Casal, J. 1916. Apuntes Arqueológicos. BRAG, LXVIII: 29-46.
Fernández Gil y Casal, J. 1921. De Arqueología para la historia local. Galicia Nueva, 29 Octubre.
Ilustración Española y Americana (1909, nº XX, Ano LIII, Madrid).
Jerónimo del Hoyo, 1607. Memorias del Arzobispado de Santiago.
Murguía, M. 1888. Galicia, Tomo I.
Núñez Búa, J. 1921. Achádegos arqueolóxicos. Nos, 5: 18.


